Archief | mei, 2016

Feestje?

23 Mei

Julianabrug open?

Het is merkwaardig, maar in Alphen aan den Rijn vinden mensen altijd wel een reden voor een feestje! Nu het erop lijkt dat wij Alphenaren in juni de Julianabrug weer kunnen gebruiken, lijkt het feestvierders én Stadhuis een prima idee om voor die gelegenheid een feestje te bouwen.
Waarom?
Een treurmars ligt toch meer voor de hand:
— Voor het feit dat die vernieuwde brug pas een jaar na de geplande datum in gebruik genomen kan worden.
— Vanwege de vele kilometers die, bijna anderhalf jaar lang, vanuit Ridderveld extra gereden moesten worden, wat vele duizenden liters benzine extra heeft gekost.
— Met oog op alle overlast voor de buurtbewoners, zelfs als hun pand niet getroffen is.
— Voor het ernstige feit dat bij dat hijsdrama in augustus 2015 mensen zwaar gewond en zelfs gedood hadden kunnen zijn, en dat het slechts een regelrechte wonder is dat dit niet is gebeurd.
— Voor het verlies van vele duizenden Euro’s aan schade die ter plekke is aangericht tijdens en na het ongeluk. Terwijl we ook nog geen beeld hebben hoeveel dat ook onze gemeente, ons allen dus, uiteindelijk, direct of indirect, heeft gekost.

OPZIJNPLEK

Nee, laten we blij zijn dat we vanaf juni weer van die Julianabrug (foto Alphens Nieuwsblad) gebruik kunnen maken, maar om daar nou een feestje voor te geven? Zeker nu de werkelijke achtergronden van dit drama nog niet bekend zijn. Misschien zou Nederland (want het Julianaverhaal is een landelijke verhaal geworden) zich naderhand kunnen afvragen of die Alphenaren wel goed bij hun hoofd waren om zo lichtvaardig feest te vieren? Want er staan nog heel wat vragen open die misschien weinig leuke antwoorden opleveren!

Vragen

Natuurlijk komt er ooit nog een rapport, dat ongetwijfeld, na vele malen herschrijven, wel ongeveer zal aantonen wat daar technisch verkeerd is gegaan. Dáár ga ik me ook niet in mengen, dat is voor technici en verzekeraars.
Maar ik heb een aantal vragen die daar niets mee te maken hebben, maar waar iedereen in deze stad liever omheen loopt:

Haast

Ik snap best dat er van gemeentewege druk is uitgeoefend om dat brugdek zo snel mogelijk weer geplaatst te krijgen. Maar dé verklaring waarom die hijsklus vanaf het water gedaan moest worden ligt in het feit dat de brughoofden nog niet klaar waren. Beste mensen, wat heb je nou aan een brugdek als de aansluiting op de weg nog lang niet klaar is? Waarom dan toch vasthouden aan die ooit geplande datum, gemeente Alphen aan den Rijn?

Kosten

Dat, uit vrees voor de boeteclausule, de aannemers bedachten dat ze dat tonnen zware ding ook wel via pontons konden plaatsen, kan ik vanuit hun standpunt nog wel begrijpen. Maar waarom dat via losstaande kranen op wiebelige pontons moest gebeuren? Tenslotte is bewezen dat de drijvende bok van Mammoet geen enkel probleem had dat gevallen brugdek weer weg te takelen. Waarom is dát ding niet ingehuurd? Kosten, of toch weer die haast?

Logica?

Het wordt nu afgedaan als logisch, maar waarom is nú wel eerst het contragewicht geplaatst, en pas daarna het brugdek, dat daardoor vele tonnen lichter is? Als dit nu zo logisch is, waarom was het dat dan in augustus 2015 niet? Misschien ook omdat daarvoor de tijd ontbrak door de gemeentelijke deadline voor die klus?

Feestje

Met deze onbeantwoorde vragen kan ik me best voorstellen waarom men op het Stadhuis wel in is voor zo’n feestje. Dat leidt weer af van waar het uiteindelijk fout ging: in de communicatie tussen Stadhuis en aannemers.
Wie er juridisch aansprakelijk is, of niet, dát is een ander verhaal. Maar hoe dit voorkomen had kunnen worden, dát is politiek.

13232911_462648907242223_8622718126475781006_n

Advertenties

Zwarte Gaten (2)

17 Mei

De eeuwigheidswaarde van Raadsbesluiten

Veel burgers, ook uit de gemeente Alphen aan den Rijn, vragen zich regelmatig af waarom ‘nergens’ geld voor is, terwijl ze om zich heen allerlei projecten gerealiseerd zien waarvoor blijkbaar het geld niet op kan! Hoe is dat toch mogelijk! Wel, er staat in deze wereld weinig zo vast als een raadsbesluit! Een anekdote:

Ooit is er een raadsbesluit genomen om de oude chocoladefabriek ‘De Baronie’ de status van gemeentelijk monument te verlenen. Vervolgens is dat gebouw (in Alphen is snel iets een monument) verworden tot Stadsruïne, maar zelfs nadat wethouder Robert Blom er, een horde politici en journalisten in zijn kielzog, zeven keer omheen was gelopen, als ware het Jericho, weigerde het gebouw in elkaar te storten. Ook een grote uitslaande brand bleek onvoldoende om het gebouw te slechten, zodat het uiteindelijk in handen viel van Green, het vastgoedvehicle van textieltycoon Jan Zeeman. Die had een mooi plan om er, naast woningen en kantoren, een topklasse winkelcentrum van de maken, waar de hele regio op af zou komen. Wethouder Hoekstra liet zich door deze ‘kans’ overrompelen, stopte de nodige gemeentelijke miljoenen in de infrastructuur rond dit prestigeproject en ‘Zeeman State’ was een feit. Maar er bleek helemaal geen markt voor dit ‘topwinkelcentrum’ te zijn, zodat het nu de functie van ‘discountersparadijs’ én buurtwinkelcentrum combineert en toch nog de nodige leegstand kent. Echt, dat Buurtwinkelcentrum had daar veel compacter en goedkoper gebouwd kunnen worden .

Ik vraag me af welk raadslid dit vijftien jaar had kunnen bedenken, maar ik weet zeker dat velen die beslissing jarenlang betreurden. Waarom het niet is teruggedraaid?

Bestuurskunde versus Bedrijfskunde

Bedrijfskunde

Het is niet zo moeilijk om in te zien waarom ‘Bedrijfskunde’ een heel ander vak is dan ‘Bestuurskunde’. Bij bedrijfskunde gaat het er immers om beslissingen te kunnen nemen die de concurrentiepositie van een organisatie, en daarmee haar voortbestaan én groei, op lange termijn verstevigt. Ongeacht of die organisatie zich nu in de profit, of in de not-for-profitsector ophoudt.
Kortom, de organisatie stelt zich, strategisch, tactisch én operationeel, doelen en maakt vervolgens plannen om die in haar ‘markt’ te realiseren.

FotoPlanning en Feedback

Natuurlijk is het bij die plannenmakerij onontbeerlijk om rekening te houden met de gekozen ‘markt’, de positie van de organisatie op die markt, en de situatie bij de concurrentie. Al die kennis komt terecht in een ‘Forecasting Systeem’ als basis voor zowel het formuleren van doelstellingen, als van de plannen om die doelstellingen te realiseren. Vervolgens worden die getoetst, op elk niveau, aan de organisatorische en financiële mogelijkheden. De hele procedure rond planning is er natuurlijk op gericht uiteindelijk de resulterende operationele plannen in de gekozen markt, of deelmarkt, te realiseren. Pas dan, in de ‘boze’ buitenwereld, blijkt of de plannen hebben voldaan aan de doelstellingen. Maar of dit wel of niet het geval is, als je iets doet in de markt leidt dat tot veranderingen. Veranderingen in de positie van het bedrijf, tot veranderingen in de markt, en natuurlijk tot reacties van concurrenten. In de praktijk, en dus ook in dit schema, worden die effecten van elke actie teruggekoppeld, en leiden ze, samen met autonome veranderingen in de marktomgeving, tot aanpassingen in het Forecasting Systeem. Kortom, elke organisatie maakt periodiek nieuwe plannen voor de lange, middellange en korte termijn, die erop gericht zijn de strategische doelen van de organisatie in een steeds veranderende situatie te realiseren. Bij elke planningscyclus sneuvelen eerdere plannen waarvan de verwachting is dat ze minder bijdragen aan de strategische positie van de organisatie dan nieuwe plannen.

Bestuurskunde

Je zou verwachten dat het ook bestuurskundig zo werkt, maar dat is niet waar. Overheden zijn immers afhankelijk van hoe de politieke wind waait. Want op welke termijn ook doelstellingen worden geformuleerd, binnen vier jaar kan er een college zitten dat wordt gedragen door andere politieke partijen met andere visies op de ontwikkeling van onze maatschappij op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau. Politici hebben er dus belang bij ‘hun’ politieke doelen zo snel mogelijk in ‘projecten’ te organiseren, daarvoor financiering zeker te stellen en ze zo snel mogelijk ‘in beton te gieten’ om te voorkomen dat een volgend bestuurscollege ‘hun’ project zal stilzetten.
Als gevolg heeft het maken van plannen binnen onze bestuursorganen heel weinig te maken met het nastreven van strategische doelstellingen, maar kunnen we ze beter omschrijven als ‘Lange Termijn Tactiek’. Hoogleraar Bert van Wee van de TU Delft zette in een recent artikel in ‘Trouw’ dat de meeste peperdure infrastructurele projecten die op stapel staan rustig in de ijskast kunnen verdwijnen.

zwartgatwegen

Dit omdat de vooronderstellingen die ooit golden, toen het bestuursbesluit werd genomen, allang niet meer kloppen. Dat geldt voor wegen, spoorwegen (de Betuwelijn is een goed voorbeeld), maar ook voor plaatselijke projecten zoals het al genoemde Baroniecomplex, het Hoge- en Lage Zijde project, en, natuurlijk, Rijnhaven! Want als er bij de overheid ooit een project wordt gestart, wordt de noodzakelijkheid van minstens een jaarlijkse heroverweging niet gezien, het project wordt doorgezet omdat het nu eenmaal is gestart, ongeacht of het nog nodig is, of helemaal niet. Vaak met het (bedrijfskundig nogal onzinnige) argument dat er al zoveel kosten zijn gemaakt voor onderzoek en leveranciers claims kunnen indienen. Dat er op die manier nog projecten binnen de gestelde financiële grenzen worden gerealiseerd, mag wel een wonder genoemd worden!
En als er toch nog vraagtekens worden gezet, wappert een collegelid al snel met het bord ‘Planschade’ waarmee elk politiek vuur gewoonlijk wel wordt gedoofd.

Planschade

Planschade is, volgens Wikipedia, “de vermogensschade (waardevermindering van onroerende zaken) of inkomensschade die ontstaat na wijziging van de planologie”. En in veel gevallen moeten bestemmingsplannen (tegenwoordig vaak ‘omgevingsplannen’) inderdaad worden aangepast en moeten bedrijven en particulieren voor waardeverlies worden gecompenseerd. En áls die bestemmingsplannen, met het oog op een nieuw project, via een ingewikkelde procedure zijn aangepast, vormen ze weer een nieuwe belemmering om het project via een nieuw raadsbesluit in de ijskast te zetten. Dan zijn er immers weer anderen die claimen dat ze dáármee weer benadeeld worden. Kortom, het is voor bestuurders en politici veel gemakkelijker om nutteloze plannen te doen realiseren, dan om, wat in andersoortige organisaties zou gebeuren, ze bij de eerstvolgende planningscyclus te liquideren. Als gevolg betalen de burgers heel veel geld aan voor hen nutteloze projecten (ook de befaamde ‘Maximabrug’ naar Nergenshuizen is zo’n voorbeeld) terwijl hun overheid te weinig geld over heeft om hun praktische wensen van vandaag in te vullen.

Lage Zijde

De megalomane denkwijze rond Alphen als ‘Klein Amsterdam’ uit de negentiger jaren culmineerden in megalomane plannen voor ons Stadscentrum. Omdat er een plan was voor de ‘Hoge Zijde’ moest dat worden gevolgd door een dergelijke plan voor de Lage Zijde. En hoewel, scherp in tegenstelling tot de optimistische vooronderstellingen, al snel bleek dat al dat stenen stapelen aan de Hoge Zijde NIET leidde tot grotere koopstromen, integendeel, werd het Lage Zijde project gewoon doorgezet. Geholpen door de NUON miljoenen heeft de gemeente, door het aankopen van vastgoed rond het Thorbeckeplein, er zeker 80 miljoen Alphense Euro’s doorheen gejaagd voor duidelijk was dat, buiten Hoogvliet, werkelijk niemand belangstelling had voor de nieuw te scheppen winkelruimte aan dat Thorbeckeplein. En de beoogde bouwer, Vorm, het project stopte. Gelukkig schakelde de nieuwe wethouder Van As snel terug, zodat een veel minder ambitieus plan nu, zonder al die NUON miljoenen, wel wordt gerealiseerd.

Maar hij kreeg die kans alleen omdat niemand het oorspronkelijke project wilde realiseren.Tja, dán houdt zelfs bestuurskundig alles op!

Zwarte Gaten (1)

2 Mei

Theater Castellum in zwaar weer (AD/Alphen 30-4-2016)
Een jaar of twintig geleden werd onze stadje geteisterd door een aantal lieden die gewoon te vaak in Amsterdam borrelden. En alcoholische dromen droomden van hun eigen ‘Amsterdam’ aan de Rijn! Zo ontstonden, zonder gestructureerd nagedacht te hebben over de ontwikkeling van merkwaarde voor de Stad (Citymarketing) niet alleen de megalomane plannen rond Rijnplein (mét Bijenkorf natuurlijk!) en het Thorbeckeplein.

FotoWensdroom

En natuurlijk waren die plannen niet compleet zonder een eigentijds theater. De heren kregen het zelfs voor elkaar om de bouw van dat Theater Castellum gefinancierd te krijgen. Helaas wilde (anders was je ‘negatief’) niemand nadenken over de mogelijkheid dat de optimistische exploitatie overzichten eens géén werkelijkheid zouden worden. Helaas, ook omdat de geplande horeca nooit echt van de grond is gekomen, ontwikkelde Castellum zich tot een financieel zwart gat voor onze gemeente. Hoewel afgesproken was in enkele jaren de startsubsidie af te bouwen, moest er in de praktijk, direct én indirect, steeds meer geld bij. Tja, maar nét zoals dat met ijsbaan ‘The Dutch Oval’, ‘Wiebel Biebel’, Thorbeckeplein en Rijnhaven het geval was, Alphen kón niet zonder, vond de politieke en zakelijke elite.

Nieuws?
Nauwelijks, lijkt me! Waarom zou ik anders vijf jaar geleden, in december 2011, twee blogs op deze site geschreven hebben met alarmerende titels als “Castellum rijp voor de Sloop?” en ‘Castellum onder Curatele!”. Blijkbaar kan alleen een interim directeur, iemand die weet dat hij gaat vertrekken, het zich permitteren aan te geven dat Castellum, zakelijk bekeken, allang failliet had moeten zijn. En natuurlijk heeft het snelle vertrek van directeur Tineke Maas NIETS te maken met dit probleem. Natuurlijk niet!
Maar, curatele of niet, ons theater zakte stukje bij beetje weg in het zwarte gat dat onze positivisten zelf groeven. Hoewel er altijd juichend wordt gesproken over de belangstelling bij geheide publiekstrekkers, is de praktijk dat de Alphenaren, en dat kon je zien aankomen, al tien jaar weinig van deze culturele instelling gebruik maken. Je mag je afvragen wat er was gebeurd als daar geen bioscoopvoorstellingen werden gegeven.

Het gat wordt alleen maar dieper!
Wethouder Van Velzen, die het allemaal ook niet meer ziet zitten, realiseert zich wel dat een eventueel faillissement van Castellum ongecontroleerd hard op de gemeentelijke begroting terecht gaat komen. En dát kan Bruin, zo vlak na het Thorbecke debacle en de SWA affaire, niet trekken. Maar wat kun je nou anders doen met dat gebouw dan het als theater exploiteren? Afbreken? Misschien zakelijk gesproken het beste, maar politiek natuurlijk niet haalbaar, dat zou een hagelbui aan verloren ego’s opleveren. Dus gaat Van Velzen een curieus spoor volgen, en oppert een (ondergrondse) combinatie van Openbare Bibliotheek en Castellum. Bedrijfskundig slaat dat nérgens op, ook al omdat het theater helemaal niet over algemene ruimten beschikt die gedeeld kunnen worden, en is het dicht wanneer de bibliotheek open is. Daarbij is diep bouwen in Alphen aan den Rijn altijd een linke zaak, zoals we met de lekkages in de parkeerkelder gezien hebben. Trouwens, je kunt wel ondergronds bouwen, maar de arbeidsinspectie zal erop staan dat er gewoon daglicht naar binnen gaat komen. En dat betekent het einde van dat Rijnplein als ‘evenementenplein’! Zo vult de wethouder gaten door ze elders nog dieper te graven.
En dan hebben we het nog niet eens over het op deze manier langdurig financieren van een bibliotheekorganisatie die, in het zicht van technologische ontwikkelingen, er in de huidige vorm over een jaar of tien niet eens meer zal zijn.
Nee, het is wel een typisch politieke oplossing, maar één die Alphen aan den Rijn bankroet gaat maken. En wie gaat er nou investeren in een artikel 12 gemeente? Zo raakt Van Velzen’s ‘oplossing’ de toekomst van ons Stadshart als geheel, en daarmee van de hele stad.

De ‘Bieb’
Voor de bibliotheek, die in verband met woningbouw de barakken aan het Aarplein moet verlaten, zal een moderne, duurzame oplossing gevonden moeten worden, zoals ik al in ‘De Mediashop’ (http://www.koornconsult.com) heb beschreven. Maar zolang die er nog niet is, kan ‘De Bieb’ inderdaad tijdelijk in het V&D pand worden geplaatst. In tegenstelling tot wat het persbericht aangeeft, is daarvoor helemaal geen onderzoek nodig. Die vestiging is één grote, lege vierkante ruimte midden in het centrum mét beveiliging, verlichting en verwarming waar alle huidige meubilair zo kan worden geplaatst. In een paar weken is dat gepiept! Maar op die eenvoudige, spotgoedkope, maar tijdelijke, oplossing zit de bibliotheekclub, mét de wethouder en zijn projectgroep, helemaal niet te wachten. Want in hun nieuwe ‘zwarte gat’ onder het Rijnplein zou die bibliotheek tientallen jaren financieel ‘veilig’ zijn. Net als nu al bij Castellum het geval is zouden er immers té veel gemeentelijke miljoenen geïnvesteerd zijn om de eerste twintig jaar sluiting van ‘De Bieb’ zelfs maar te overwegen.
Dát laatste is ook in het belang van het Theater. Niemand kan zich immers permitteren die twee, bouwkundig in elkaar vervlochten, culturele antiquiteiten ooit op te blazen?
Complottheorie?
Welnee, gewoon een overlevingsstrategie uit het boekje!

Castellum
Nu het iedereen duidelijk moet zijn dat alle culturele dromen rond het theater als cultureel middelpunt van de stad commercieel in scherven zijn gevallen, lijkt het me zaak te redden wat er te redden valt.
Te beginnen door de programmering fors te saneren. Geen ‘culture for the few’ meer, maar volledig gericht op de combinatie van publiekstrekkers in theater en bioscoop met lokale acties. Kortom, theater Castellum gaat alleen open als dat bij voorbaat, met of zonder sponsors, een positieve bijdrage oplevert. Veel minder vast personeel, meer ZZP-ers en vrijwilligers. Voor échte cultuur (!) kunnen Alphenaren, konden dat ook al, immers overal in de omgeving terecht.
Ook dán zal de gemeente behoorlijk moeten afschrijven, maar levert de exploitatie tenminste een positief resultaat op! En vormt dat theater aan het Rijnplein wel een doorlopende kostenpost, maar geen zichzelf verdiepend zwart gat meer.

Tja, en over al die andere ‘onmogelijke’ en zelfs nutteloze projecten in onze gemeente, daar schrijf ik wel een nieuw blog over: Zwarte Gaten (2)